Publikacje

Konsekwencje nienależytego zachowania dłużnika w toku postępowania w sprawie upadłości konsumenckiej

Data: 10 Sty 2018, Kategoria:


        Wielu dłużników nie zdaje sobie sprawy z tego jak ważne jest ich zachowanie w toku postępowania upadłościowego. Bywa, że lekceważą oni swoje obowiązki względem syndyka i sądu myśląc, że organy te już we własnym zakresie wykonają wszystko co niezbędne. Tym czasem to w dużej mierze od dłużnika – zarówno w toku postępowania o ogłoszenie jego upadłości, jak i po jego ogłoszeniu – zależy nie tylko czy do jego oddłużenia faktycznie dojdzie, ale również czy nie poniesie on innych, daleko bardziej dolegliwych konsekwencji swoich działań i zaniechań.

        Formułując wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej należy zadbać o to, aby został on sformułowany precyzyjnie. Musi z niego wprost wynikać kto jest wierzycielem i ilu ich jest, jakie przysługują im wierzytelności, a także jaka jest sytuacja finansowa dłużnika. Warto również przedstawić argumenty przemawiające z tym, aby wniosek o ogłoszenie upadłości nie został oddalony (szerzej na temat podstaw oddalenia wniosku w artykule „upadłość konsumencka nie dla każdego”).

       Jeżeli sąd dojdzie do przekonania, że istnieją podstawy aby uwzględnić wniosek dłużnika wydaje postanowienie o ogłoszeniu jego upadłości. W postanowieniu tym sąd m.in. wyznacza sędziego-komisarza i syndyka. Sędzia-komisarz w zakresie swych czynności ma prawa i obowiązki sądu i przewodniczącego. Zasadniczo sędzia-komisarz kieruje tokiem postępowania upadłościowego, sprawuje nadzór nad czynnościami syndyka, oznacza czynności, których wykonywanie przez syndyka jest niedopuszczalne bez jego zezwolenia lub bez zezwolenia rady wierzycieli, jak również zwraca uwagę na popełnione przez syndyka uchybienia. Syndyk natomiast niezwłocznie obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem go przez osoby postronne oraz przystępuje do jego likwidacji. Następnie sporządza on plan podziału funduszów uzyskanych z likwidacji majątku i po jego zatwierdzeniu przez sędziego – komisarza wykonuje go przelewając ustalone w planie kwoty na rzecz poszczególnych wierzycieli.

        Podstawowym obowiązkiem dłużnika jest ścisła współpraca z oboma tymi organami, jak również z sądem. Jeżeli upadły nie wskaże lub nie wyda syndykowi całego majątku, niezbędnych dokumentów lub w inny sposób nie wykonuje ciążących na nim obowiązków, sąd, z urzędu albo na wniosek syndyka lub wierzyciela, po wysłuchaniu upadłego, syndyka, a w razie potrzeby także wierzycieli, umarza postępowanie, chyba że uchybienie przez upadłego ciążącym na nim obowiązkom nie jest istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi. Tak samo dzieje się w przypadku, gdy podstawa do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości ujawni się po ogłoszeniu upadłości (kwestia podstaw do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości została omówiona w artykule „Upadłość konsumencka nie dla każdego”). Podkreślić w tym miejscu należy, że sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe w trybie przepisów dot. upadłości konsumenckiej, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika. Sankcja za niewykonywanie przez dłużnika obowiązków w toku postępowania upadłościowego jest więc bardzo dolegliwa.

        Po wykonaniu ostatecznego planu podziału (a gdy z uwagi na brak majątku upadłego plan podziału nie został sporządzony – po zatwierdzeniu listy wierzytelności, i po wysłuchaniu upadłego, syndyka i wierzycieli) sąd ustala plan spłaty wierzycieli albo – w przypadku, gdy osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli – umarza zobowiązania upadłego bez jego ustalania. Uprawomocnienie się postanowienia o ustaleniu planu spłaty wierzycieli albo umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia takiego planu oznacza zakończenie postępowania.

        W postanowieniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie, nie dłuższym niż trzydzieści sześć miesięcy, upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności, niewykonane w toku postępowania na podstawie planu podziału, oraz jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli. W okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli upadły nie może dokonywać czynności prawnych, dotyczących jego majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu spłaty wierzycieli. Upadły jest obowiązany składać sądowi corocznie, do końca kwietnia, sprawozdanie z wykonania planu spłaty wierzycieli za poprzedni rok kalendarzowy, w którym wykazuje osiągnięte przychody, spłacone kwoty oraz nabyte składniki majątkowe o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni kwartał okresu sprawozdawczego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Do sprawozdania upadły dołącza kopię złożonego rocznego zeznania podatkowego.

         W razie nie wykonywania przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd z urzędu albo na wniosek wierzyciela, po wysłuchaniu upadłego i wierzycieli objętych planem spłaty wierzycieli, uchyla plan spłaty wierzycieli, chyba że uchybienie obowiązkom jest nieznaczne lub dalsze wykonywanie planu spłaty wierzycieli jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi. Tak samo sąd postąpi w razie gdyby upadły:

  • nie złożył w terminie sprawozdania z wykonania planu spłaty wierzycieli;
  • w sprawozdaniu z wykonania planu spłaty wierzycieli zataił osiągnięte przychody lub nabyte składniki majątkowe o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni kwartał okresu sprawozdawczego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
  • dokonał czynności prawnej która mogłaby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu spłaty wierzycieli, bez uzyskania zgody sądu albo czynność ta nie została przez sąd zatwierdzona;
  • ukrywał majątek lub czynność prawna upadłego została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

W razie uchylenia planu spłaty wierzycieli zobowiązania upadłego nie podlegają umorzeniu.

         W kontekście wyżej przedstawionych informacji warto na zakończenie wskazać, że kto będąc dłużnikiem podaje we wniosku o ogłoszenie upadłości nieprawdziwe dane podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Tej samej karze podlega, kto będąc dłużnikiem w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości podaje sądowi nieprawdziwe informacje co do stanu swojego majątku. Natomiast kto będąc upadłym nie wydaje syndykowi całego majątku wchodzącego do masy upadłości i dokumentów dotyczących jego majątku podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.


POWRÓT >